Czy sprzedaż działek budowlanych przez rolników powinna podlegać opodatkowaniu VAT? - postanowienia NSA z 9 marca 2010 r., I FSK 2039/08 i I FSK 2134/08
Prezentowane pytania prejudycjalne do ETS stanowią wyraz dążenia do ujednolicenia orzecznictwa w zakresie skutków podatkowych sprzedaży działek budowlanych przez rolników. Problematyka ta wywołuje wiele wątpliwości praktycznych. W typowych stanach faktycznych spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne rolnik jest właścicielem gruntu rolnego nabytego w drodze dziedziczenia bądź zakupu – który jest wykorzystywany do prowadzenia działalności rolniczej. Działalność ta korzysta z uprzywilejowanego systemu opodatkowania VAT. Następnie rolnik wyłącza część gruntu z tej działalności i po zmianie jego przeznaczenia na teren pod zabudowę mieszkalną dokonuje jego podziału i zbycia. Przepisy nie dają jasnej odpowiedzi na pytanie, czy taka sprzedaż powinna podlegać opodatkowaniu VAT.
W analizowanej sprawie rolnik zwrócił się do organu podatkowego o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Pytanie zawarte we wniosku dotyczyło tego, czy na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej: u.p.t.u.) powinien on pozostawać podatnikiem VAT z tytułu sprzedaży części gospodarstwa rolnego w postaci działek, na których zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego ma powstać zabudowa mieszkaniowo-usługowa. Wnioskodawca zaznaczył, że jest zarejestrowanym podatnikiem VAT, nie zamierzał jednak nigdy prowadzić obrotu gruntami w sposób profesjonalny. Sprzedaż wydzielonych działek traktował jako zbycie majątku osobistego. W związku z powyższym wnioskodawca uznał swoją rejestrację jako podatnika VAT za zbędną, podkreślając brak profesjonalnego, zorganizowanego i ciągłego charakteru prowadzonej działalności w zakresie sprzedaży gruntów. Dokonywane transakcje rolnik określił jako incydentalne i nieregularne.
Organy podatkowe obu instancji uznały to stanowisko za nieprawidłowe, argumentując, że sprzedaż gruntów co do zasady stanowi dostawę towarów. Na podstawie analizy częstotliwości transakcji dokonywanych przez wnioskodawcę stwierdzono, iż cechowały się one stałością, profesjonalizmem oraz ciągłością – a zatem nosiły znamiona działalności gospodarczej.
W wyniku wniesionej przez rolnika skargi sprawa trafiła do WSA , który podzielił zdanie organów podatkowych. Zdaniem sądu majątek osobisty to nie taki, który nie został nabyty z zamiarem odsprzedaży, lecz taki, który nie służy do prowadzenia działalności gospodarczej i nie jest częścią przedsiębiorstwa podatnika. Nie ma też znaczenia, że skarżący nie zamierza prowadzić działalności w zakresie handlu gruntami, gdyż z punktu widzenia obowiązku podatkowego istotny jest nie „zamiar” podatnika, lecz faktyczne wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu. Ponadto zbycie części gospodarstwa rolnego, dokonane nawet jednorazowo, skutkowałby obowiązkiem podatkowym. Zbywany majątek jest związany z działalnością skarżącego jako rolnika (następuje zbycie części jego gospodarstwa), a także jako handlowca (poprzez wielokrotność transakcji). Nieregularność transakcji nie ma znaczenia z punktu widzenia obowiązku podatkowego, gdyż w każdej działalności transakcja dochodzi do skutku w razie ustalenia satysfakcjonujących dla stron warunków.
Sprzedaż części majątku związanego z prowadzoną działalnością oraz dokonywanie dostaw gruntu jako handlowiec stanowią podstawę do objęcia transakcji opodatkowaniem podatkiem VAT.
Skarżący zdecydował się na wniesienie skargi do NSA, zarzucając wyrokowi sądu I instancji naruszenie art. 15 ust. 1, 2 i 4 u.p.t.u., polegające na uznaniu za podatnika VAT podmiotu odsprzedającego części gospodarstwa rolnego nabytego nie w celu odprzedaży.
Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe i skierował do ETS pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni przepisów prawa wspólnotowego
Postanowienie z 9 marca 2010 r., I FSK 2134/08
1) Czy do rolnika ryczałtowego w rozumieniu art. 295 ust. 1 pkt 3 Dyrektywy 2006/112/WE , który dokonuje sprzedaży działek służących jego działalności rolniczej, przeznaczonych w planie zagosodarowania przestrzennego gminy pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, a nabytych jako grunty rolne (bez VAT), ma zastosowanie art. 16 tej dyrektywy uznający za dostawę odpłatą jedynie takie przeznaczenie aktywów przedsiębiorstwa na cele prywatne podatnika lub inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, jeżeli podatek od tych aktywów podlegał w całości lub w części odliczeniu?
2) Czy rolnika ryczałtowego w rozumieniu art. 295 ust. 1 pkt 3 Dyrektywy 2006/112/WE, który dokonuje sprzedaży działek służących uprzednio jego działalności rolniczej, przeznaczonych w planie zagospodarowania przestrzennego gminy pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, a nabytych jako grunty rolne (bez VAT), należy uznać za podatnika zobowiązanego do rozliczenia VAT z tytułu tej sprzedaży na zasadach ogólnych?
(...)
Postanowienie z 9 marca 2010 r., I FSK 2039/08
Czy osoba fizyczna, która na nieruchomości gruntowej prowadziła działalność rolniczą, a następnie z uwagi na zmianę planów zagospodarowania przestrzennego, która nastąpiła z przyczyn niezależnych od woli tej osoby, zakończyła tę działalność i przekwalifikowała majątek na majątek ptywatny, dokonała jego podziału na mniejsze części (nieruchomości gruntowe przeznaczone pod zabudowę letniskową) i rozpoczęła jego zbywanie – jest z tego tytułu podatnikiem VAT w rozumieniu art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE oraz art. 4 ust. 1 i 2 VI Dyrektywy, zobowiązanym do rozliczenia VAT z tytułu działalności handlowej?
(...)
Szczegóły w „Jurysdykcji Podatkowej” nr 3/2010
Zamów prenumeratę on-line
